Legionella

Legionellose, ook wel de veteranenziekte genoemd, werd in 1976 in Philadelphia ontdekt. 200 veteranen kregen na een reünie longontsteking. 29 personen zijn aan legionellose overleden.

In Nederland zijn er twee grote legionella-uitbraken geweest. In 1999 werden op de Westfriese Flora 200 mensen ziek en overleden 32 mensen. De legionella-besmetting bleek door bubbelbaden te zijn ontstaan. In 2006 zijn bij een legionella-uitbraak in het Post CS-gebouw in Amsterdam twee mensen overleden en vier liepen zwaar lichamelijk letsel op.

Legionella-besmetting uit zich middels een longontsteking (pneumonie). In 2007 werd bij 412 patiënten legionella-pneumonie geconstateerd. Omdat bij de meeste pneumoniepatiënten geen uitputtende diagnose wordt uitgevoerd is het werkelijke aantal legionella-besmettingen niet bekend. Schattingen lopen echter uiteen van 1.400 tot 4.000 - 7.000 legionella-patiënten per jaar.

Legionella-besmetting, ziekte en behandeling

Hydroscope: foto van legionellaDe ziekteverschijnselen door legionella kunnen variëren van een fikse verkoudheid tot een flinke griep met longontsteking. Infectie vindt plaats door het inademen van de legionella-bacterie in zeer kleine druppeltjes water, verspreid in de lucht (aërosolen). De verneveling van water vindt plaats bij huishoudelijk gebruik van leidingwater (zoals douchen), maar ook in whirlpools, bij bepaalde bedrijfsmatige processen en bij koeltorens.

De ziekte wordt niet van mens op mens overgebracht. Ook van het drinken van met legionella besmet water krijgt men geen legionellose. Legionellose is goed te behandelen door directe toediening van antibiotica. De genezing duurt enkele weken. Als een legionella-infectie niet goed of niet op tijd wordt behandeld, kunnen patiënten overlijden. 

De legionella-bacterie

Legionella is een bacterie die zowel in aarde als water kan voorkomen. Legionella gebruikt amoebe (protozoa) als gastheer om zich in bescherming te kunnen vermenigvuldigen. Binnen het menselijk lichaam worden alveolaire macrofagen als gastheer gebruikt. Er zijn verschillende soorten Legionella. De volgende soorten kunnen een gevaar opleveren voor de volksgezondheid:

  • Legionella anisa;
  • Legionella birminghamensis;
  • Legionella bozemanii;
  • Legionella cincinnatiensis;
  • Legionella dumoffii;
  • Legionellaerythra;
  • Legionella feeleii;
  • Legionella gormanii;
  • Legionella hackeliae;
  • Legionella jordanis;
  • Legionella lansingensis;
  • Legionella longbeachae;
  • Legionella maceachernii;
  • Legionella micdadei;
  • Legionella oakridgensis;
  • Legionella parisiensis;
  • Legionella pneumophila;
  • Legionella sainthelensi;
  • Legionella tusconensis;
  • Legionella wadsworthii;
  • Legionella waltersii.

Niet alle legionella-soorten zijn even gevaarlijk. Legionella pneumophila seotype 1 veroorzaakt 70% van de ziektegevallen. Legionella pneumophila serotype 2-14 veroorzaakt 20-30% van de ziektegevallen. Legionella species/legionella non-pneumophila, een verzamelnaam van alle legionellasoorten anders dan legionella pneumophila, veroorzaakt 2-11% van de ziektegevallen.

Vermenigvuldiging van legionella

De legionella-bacterie kan zich gemakkelijk vermenigvuldigen in waterinstallaties met een watertemperatuur tussen 25° C en 50° C. De legionella-bacterie probeert zich in de biofilm (slijmlaag) te vestigen. Deze biofilm bevindt zich aan binnenkant van leidingen of in het bezinksel op de bodem van leidingen en reservoirs. De biofilmontwikkeling is afhankelijk van de doorstroming van water, het leidingmateriaal en de waterkwaliteit.

Legionellawet- en regelgeving

Overeenkomstig het Bouwbesluit, het Drinkwaterbesluit en de aansluitvoorwaarden van de waterleidingbedrijven moeten drinkwaterinstallaties voldoen aan NEN 1006. De norm schrijft het ontwerp en het beheer van drinkwaterinstallaties voor. Dit is mede om te voorkomen dat legionella-groei kan plaatsvinden.

Hydroscope: legionella en aerosolHet Drinkwaterbesluit hoofdstuk 4 en de Ministeriële regeling legionella-preventie gaan specifiek in op legionella-preventie. Hierin staat beschreven dat eigenaren van prioritaire instellingen verplicht zijn een legionella-risicoanalyse uit te voeren. In het Drinkwaterbesluit artikel 19 (Zorgplicht) staat aangegeven dat ook de overige bedrijven en instellingen de plicht hebben te zorgen voor een deugdelijke installatie. Proceswaterinstallaties, waaronder ook koeltorens, vallen onder de Arbowet. Legionella-preventie staat beschreven in AI-blad 32. Koeltorens worden door de gemeente geregistreerd. 

Legionella-preventie

Legionella-preventie is erop gericht om de nagroei van legionella tegen te gaan. Hydroscope hanteert een uniek vier stappen plan. Dit concept heeft zich inmiddels bewezen. Bij het eerste bezoek wordt bij 23% van onze klanten een normoverschrijding geconstateerd. Bij een goede naleving van de wetgeving geeft Hydroscope een legionella-veiligheidsverklaring af. Bij deze installaties wordt slechts in 8% van de gevallen een normoverschrijding van legionella geconstateerd.